تبریز برای همه؛ زندگی نابینایان فراتر از مسیرهای برجسته پیاده‌روها
تبریز برای همه تبریزی‌هاست؛ اما این شعار زمانی معنا پیدا می‌کند که افراد نابینا و دارای معلولیت بتوانند با امنیت، استقلال و برخورداری از فرصت‌های برابر در شهر حضور داشته باشند.
مناسب‌سازی شهر برای حضور و تردد نابینایان، چیزی فراتر از اجرای پروژه‌های عمرانی است. تجهیز پیاده‌روها به مسیرهای ویژه نابینایان نباید به جلوه‌ای تبلیغاتی محدود شود، بلکه باید در زندگی روزمره شهروندان اثر بگذارد.
وجود تابلوهای تبلیغاتی، انواع پایه‌ها، موتورسیکلت‌های پارک‌شده و دیگر موانع در این مسیرها، گاه استفاده از آن‌ها را دشوار و حتی خطرناک می‌کند.
اما مشکلات نابینایان تنها به معابر شهری محدود نمی‌شود. موانع فرهنگی و اجتماعی و نگاه نادرست به توانایی‌های این افراد، اثری به مراتب بدتر از موانع فیزیکی برجای می‌گذارد.
غیبت مسئولان استانی در همایش روز عصای سفید که ۲۲ مهرماه با همکاری شهرداری منطقه ۸ تبریز در تالار "شمس تبریزی" برگزار شد، اگرچه اتفاق جدیدی نبود اما بیانگر کم لطفی مسئولان نسبت به این رویداد فرهنگی- اجتماعی بود.
این همایش در سالنی برگزار شد که حتی ظرفیت کافی برای پذیرایی از شرکت‌کنندگان را نداشت. برخی ایستاده در برنامه حضور یافتند و برخی دیگر از شرکت صرف‌نظر کردند. بسته بودن درهای سالن در زمان اعلام‌شده نیز بر ناهماهنگی‌های این مراسم افزود؛ اتفاقاتی که با هدف چنین گردهمایی‌هایی، یعنی احترام به کرامت و حقوق نابینایان، همخوانی نداشت.
حسین پورعلی، مدیرعامل مؤسسه نابینایان بصیر، در این همایش با تأکید بر رسالت این مؤسسه در پیگیری مطالبات نابینایان گفت: «ما در مؤسسه بصیر، علاوه بر برگزاری کلاس‌های مهارت‌آموزی، تلاش می‌کنیم صدای کسانی باشیم که خواسته‌هایشان گاهی در هیاهوی شهر شنیده نمی‌شود. ما از حق رفت‌وآمد، تحصیل، اشتغال و حضور مستقل در جامعه سخن می‌گوییم.»
وی دسترس‌پذیری را از مهم‌ترین دغدغه‌های نابینایان دانست و با اشاره به موانع موجود در معابر شهری گفت: «عبور از موانع و استاپرهایی که در سطح شهر نصب شده‌اند، حتی برای افراد بینا هم دشوار است؛ پس چگونه انتظار داریم یک نابینا به‌راحتی از کنار آن‌ها عبور کند؟»
پورعلی افزود برخورد با موانع می‌تواند برای نابینایان، به‌ویژه هنگام حمل وسایل شخصی یا خرید روزانه، تجربه‌ای تلخ و تحقیرآمیز باشد؛ درحالی‌که خواسته آنان چیزی جز رفت‌وآمد مستقل و بی‌دغدغه نیست.
وی با اشاره به مشکلات استفاده مستقل از مترو، مراکز درمانی، بانک‌ها، اداره‌ها و خدمات الکترونیکی، خواستار مشارکت افراد دارای معلولیت در تصمیم‌گیری‌ها شد. به گفته وی، بسیاری از وب‌سایت‌ها، سامانه‌ها و اپلیکیشن‌های عمومی با نرم‌افزارهای صفحه‌خوان سازگار نیستند و همین مسئله استقلال نابینایان را در انجام امور روزمره و مالی محدود می‌کند.
وی تأکید کرد دسترس‌پذیری باید پیش از راه‌اندازی سامانه‌ها و خدمات عمومی، با مشارکت کارشناسان و کاربران دارای معلولیت بررسی شود تا فناوری به جای ایجاد مانع، زمینه‌ساز استقلال بیشتر باشد.
پورعلی همچنین با اشاره به آزمون استخدامی ویژه افراد دارای معلولیت، خواستار بررسی دقیق شرایط مشاغل پیش از برگزاری آزمون شد و گفت: کارفرمایان باید افراد را بر اساس توانمندی و شایستگی ارزیابی کنند، نه معلولیتشان.
وی با تأکید بر اینکه «نابینایی، انسان را نامرئی نمی‌کند»، افزود: «ما ترحم نمی‌خواهیم؛ خواهان فرصت برابر، استقلال و حقوق شهروندی خود هستیم. می‌خواهیم صدایمان شنیده شود، در تصمیم‌ها حضور داشته باشیم و خودمان برای زندگی‌مان تصمیم بگیریم.»
تبریز زمانی شهری برای همه خواهد بود که مناسب‌سازی از مسیرهای برجسته پیاده‌روها فراتر رفته و به دسترسی ایمن به خدمات عمومی، فرصت اشتغال، استقلال فردی و مشارکت اجتماعی بینجامد. فرصت برابر لطف نیست؛ حق مسلم شهروندان است.
