تحقق عدالت آموزشی و دغدغههای معیشتی مدارس حضوری و چالش تامین هزینهها
کمتر از دو هفته تا آغاز سال تحصیلی ۱۴۰۶-۱۴۰۵ باقی مانده است. هر سال در چنین ایامی، بازار خرید لوازم تحریر و پوشاک دانشآموزی داغ میشد، اما امسال خانوادهها چندان به حضوری بودن کلاسها خوشبین نیستند؛ ازاینرو برخی از آنها عجلهای برای خرید ندارند.
بااینحال، عدم برگزاری حضوری مدارس تنها دلیل بیاشتیاقی به خرید نیست؛ با توجه به افزایش ۱۰۰ درصدی قیمت اقلام پرمصرف نوشتافزار از جمله دفتر، مداد، خودکار و کیف مدرسه نسبت به سال گذشته، شاید بتوان گفت غیرحضوری بودن کلاسهای درس به نفع خانوادههاست.
طبق اخبار منتشرشده، مدیران استانی بر لزوم بازگشایی حضوری مدارس تأکید کردهاند و مدارس آذربایجان شرقی برای میزبانی از دانشآموزان در مقاطع مختلف آماده هستند، اما چالشی که خانوادهها در تأمین هزینه با آن مواجهاند، غیرقابلانکار است.
بر اساس اعلام استاندار آذربایجان شرقی، سیاست قطعی نظام آموزشی و حاکمیت برای سال تحصیلی جدید، حضوری بودن تمامی مدارس و دانشگاههاست. این تصمیم با وجود نگرانیهای اولیه خانوادهها اتخاذ شده و مسئولان بر اهمیت بازگشت به آموزش چهرهبهچهره تأکید ویژهای دارند.
معاون سیاسی استاندار نیز با اشاره به اینکه هنوز اطمینان کامل در میان برخی والدین برای بازگشایی حضوری وجود ندارد، بر ضرورت اطمینانبخشی و فراهم کردن تمهیدات لازم برای یک آغاز آرام تأکید کرده است.
توجیه اصلی این سیاست، بازگشت به کارکردهای چندوجهی مدرسه است که فراتر از آموزش صرف دروس است. مدیرکل آموزش و پرورش استان با تأکید بر اینکه «مدرسه فقط چهارچوبی برای درس خواندن نیست»، آن را بستر شکوفایی استعدادها، رشد اجتماعی و مهارتآموزی میداند. به باور مسئولان، هیچ آموزش مجازی نمیتواند جایگزین تعاملات انسانی و تربیت اجتماعی در محیط مدرسه شود.
بااینحال، مشکلات اقتصادی و گرانی دغدغهٔ اصلی خانوادههاست. بررسیها از افزایش بیش از ۴۰ درصدی قیمت نوشتافزار نسبت به سال گذشته حکایت دارد. برای مثال، قیمت یک خودکار معمولی از ۲۰ هزار تومان به ۳۰ تا ۴۰ هزار تومان و دفتر مشق سیمی از ۵۰ هزار تومان به ۶۰ تا ۸۰ هزار تومان رسیده است. طبق گزارشهای میدانی، هزینهٔ حداقلی تهیهٔ وسایل برای هر دانشآموز بین ۳ تا ۵ میلیون تومان برآورد میشود که برای خانوادههای دارای چند فرزند بسیار سنگین است.
با توجه به اینکه افزایش هزینهٔ ثبتنام مدارس هیئتامنایی تا سقف ۲۰ درصد اعلام شده، گزارشهایی دربارهٔ دریافت «کمکهای نامتعارف» و هزینههای اجباری از والدین در زمان ثبتنام وجود دارد.
سال گذشته با توجه به غیرحضوری بودن مدارس، هزینهٔ برگزاری کلاسها و سرویس مدارس از جیب والدین کسر شد. همچنین خرید لباسهای فرم که بدون استفاده ماند، باری اضافه بر دوش خانوادهها بود.
گزارشها حاکی از کاهش قدرت خرید و استقبال خانوادهها از خرید اقلام ضروری و صرفنظر کردن از خریدهای فانتزی است. بسیاری از والدین به دلیل گرانی، با نگرانی و ناراحتی نسبت به تأمین مایحتاج فرزندانشان اقدام میکنند.
در واکنش به این فشارها، ادارهٔ کل آموزش و پرورش استان از برنامههایی برای حمایت از دانشآموزان کمبضاعت خبر داده است که از جملهٔ آنها میتوان به توزیع بستههای حمایتی لوازمالتحریر اشاره کرد.
همچنین تأکید شده که دریافت هرگونه وجه در زمان ثبتنام ممنوع است و مدارس باید با شناسایی خانوادههای نیازمند، وابستگی مالی خود را به کمکهای داوطلبانه در طول سال تحصیلی معطوف کنند، نه الزام در زمان ثبتنام.
بدیهی است که آغاز سال تحصیلی جدید در آذربایجان شرقی، با وجود آمادگی زیرساختی مطلوب و سیاست قاطع بر حضوری بودن آموزش، با چالش جدی گرانی و افزایش هزینهٔ خانوادهها همراه است. این دوگانگی (تدارک رسمی مطلوب در مقابل فشار اقتصادی بر مردم) نیازمند نگاه ویژه و حمایتهای مستمر مسئولان برای تحقق عدالت آموزشی و کاهش دغدغههای معیشتی والدین است.
