از نوسازی شبکه‌های آبیاری سراب تا صادرات محصولات شیلاتی؛ برنامه‌های جدید جهاد کشاورزی آذربایجان شرقی
به نقل از روابط عمومی سازمان جهاد کشاورزی استان آذربایجان شرقی، توسعه زیرساخت‌های کشاورزی و افزایش بهره‌وری منابع آب و خاک از مهم‌ترین محورهای برنامه‌ریزی این سازمان در شهرستان‌ها و مناطق مختلف استان است؛ رویکردی که در برنامه‌های اخیر مربوط به شهرستان سراب، توسعه سامانه‌های نوین آبیاری، صنایع تبدیلی و صادرات محصولات کشاورزی و شیلاتی مورد توجه قرار گرفته است.
در همین راستا، جعفر گوهرگانی، معاون آب و خاک وزارت جهاد کشاورزی، در جریان بررسی پروژه‌های آب و خاک شهرستان سراب از برنامه نوسازی کامل شبکه‌های آبیاری پایاب سدهای دارای منابع آب پایدار خبر داد و اعلام کرد که کانال‌های سنتی پایاب سد ملایعقوب تا مزارع به سامانه‌های نوین و شبکه‌های استاندارد انتقال آب تبدیل خواهند شد.
به گفته وی، از مجموع ۱۸ رشته قنات شهرستان سراب، لایروبی و احیای پنج رشته برای سال جاری پیش‌بینی شده است. همچنین با توجه به نیاز ۲۷۰ کیلومتری این شهرستان به کانال‌های آبیاری، اجرای دست‌کم ۱۰ کانال با مشارکت قرارگاه امام حسن مجتبی(ع) و بهره‌برداران در دستور کار قرار دارد.
گوهرگانی همچنین با اشاره به ظرفیت سد بافتان و ضرورت تکمیل زیرساخت‌های آن اظهار کرد: در صورت تأمین منابع آب و تأیید شرایط فنی و پایداری سد، وزارت جهاد کشاورزی آمادگی دارد با مشارکت کشاورزان، شبکه پایاب و کانال‌های انتقال آب این سد را به‌طور کامل اجرا کند.
سد بافتان با ظرفیت ذخیره‌سازی ۶ میلیون مترمکعب، اراضی پایابی به وسعت حدود ۴۵۰ هکتار دارد. با وجود احداث کانال‌های شماره یک و دو این محدوده در سال‌های گذشته، فرسودگی شبکه‌ها و تکمیل‌نشدن ایستگاه پمپاژ از موانع بهره‌برداری مطلوب از این ظرفیت به شمار می‌رود. در بازدید مسئولان وزارت جهاد کشاورزی، سازمان جهاد کشاورزی استان و نماینده مردم سراب در مجلس از این طرح، راهکارهای رفع موانع اجرایی و بازسازی شبکه‌های آبیاری بررسی شد.
معاون آب و خاک وزارت جهاد کشاورزی در بخش دیگری از سخنان خود، از آمادگی دولت برای پرداخت سهم ۵۰ درصدی هزینه اجرای سامانه‌های نوین آبیاری خبر داد و تأکید کرد که کشاورزان در صورت تمایل و برخورداری از شرایط لازم می‌توانند از این حمایت استفاده کنند. بر این اساس، سازمان‌های جهاد کشاورزی استان‌ها موظف‌اند متناسب با درخواست بهره‌برداران، مراحل تشکیل پرونده، مطالعات و مقدمات اجرایی طرح‌ها را دنبال کنند.
وی با اشاره به اهداف برنامه هفتم پیشرفت در حوزه آب و کشاورزی، توسعه سالانه ۳۵۰ هزار هکتار سامانه نوین آبیاری را از برنامه‌های پیش‌بینی‌شده کشور عنوان کرد و در عین حال، کمبود اعتبارات را یکی از موانع اصلی تحقق این اهداف دانست.
در همین نشست، شهرام شفیعی، رئیس سازمان جهاد کشاورزی آذربایجان شرقی، با اشاره به ظرفیت‌های تولیدی سراب، این شهرستان را دارای قابلیت تبدیل‌شدن به یکی از قطب‌های مهم کشاورزی، دامپروری و صنایع تبدیلی کشور دانست.
به گفته شفیعی، سراب در سال جاری در خرید تضمینی گندم جزو شهرستان‌های برتر استان بوده و در تولید سیب‌زمینی رتبه نخست و در تولید جو رتبه دوم آذربایجان شرقی را به خود اختصاص داده است. وی توسعه کشاورزی دانش‌بنیان، کم‌آب‌بر، صنعتی و صادرات‌محور را از ضرورت‌های آینده این بخش در شهرستان عنوان کرد.
علی جهانی، فرماندار سراب نیز در این جلسه اعلام کرد که ۱۲ درصد اعتبارات شهرستان در سال جاری به بخش کشاورزی اختصاص یافته است. وی با اشاره به وجود حدود ۱۱۳ هزار هکتار اراضی کشاورزی در سراب، از جمله بیش از ۵۰ هزار هکتار اراضی آبی و نیمه‌آبی، تکمیل شبکه‌های انتقال آب و تسریع در اجرای پروژه‌های زیرساختی را از مطالبات اصلی این شهرستان دانست.
مجید نصیرپور، نماینده مردم سراب در مجلس شورای اسلامی نیز با تأکید بر ضرورت حمایت ملی از بخش کشاورزی این منطقه، به ظرفیت‌های تولید عسل، پرورش ماهی و صنایع لبنی اشاره کرد. وی همچنین از اجرای طرح گلخانه‌ای ۱۹۲ هکتاری در سراب و احداث یکی از مجتمع‌های بزرگ دامپروری کشور در این شهرستان خبر داد و توسعه ۲۷۰ کیلومتر شبکه کانال‌های آبیاری را از نیازهای اساسی بخش کشاورزی منطقه برشمرد.
توسعه بازارهای صادراتی و تکمیل زنجیره ارزش محصولات کشاورزی
در کنار برنامه‌های زیرساختی، فعال‌سازی ظرفیت‌های اقتصادی و صادراتی محصولات کشاورزی و شیلاتی نیز در دستور کار بخش‌های مختلف سازمان جهاد کشاورزی استان قرار دارد. در همین زمینه، عزیز نوروزی، سرپرست مدیریت شیلات و امور آبزیان سازمان جهاد کشاورزی آذربایجان شرقی، از آغاز فرآوری و صادرات تخم ماهی قزل‌آلا به روسیه برای نخستین بار خبر داد.
این محصول که پیش از این عمدتاً در جریان فرآوری ماهی به‌عنوان ضایعات از چرخه اقتصادی خارج می‌شد، با استفاده از دانش فنی کارشناسان و دامپزشکان استان و در واحد فرآوری ماهی "سرخ ایرانیان" به محصولی صادراتی تبدیل شده است.
بر اساس اعلام نوروزی، ظرفیت پیش‌بینی‌شده برای صادرات این محصول به روسیه حدود چهار تا پنج تن در هفته است؛ اقدامی که می‌تواند علاوه بر جلوگیری از هدررفت محصولات جانبی صنعت آبزی‌پروری، به افزایش ارزش افزوده، توسعه صنایع تبدیلی و ایجاد فرصت‌های شغلی کمک کند.
از سوی دیگر، تکمیل پروژه سامانه‌های نوین آبیاری پایاب ارس موسوم به طرح آب‌های مرزی نیز به‌عنوان یکی از دستاوردهای حوزه آب و خاک استان اعلام شده است. جعفر گوهرگانی با اشاره به تخصیص اعتبارات تکمیلی این پروژه اظهار کرد که اجرای سامانه‌های نوین آبیاری در این محدوده با مشارکت بهره‌برداران و مسئولان استانی به پایان رسیده و آذربایجان شرقی در میان شش استان غرب و شمال‌غرب کشور برخوردار از این طرح، به تکمیل صددرصدی آن دست یافته است.
آموزش تخصصی؛ گامی برای افزایش بهره‌وری باغ‌های انگور
در بخش دیگری از برنامه‌های توسعه کشاورزی استان، ارتقای دانش فنی باغداران و اصلاح شیوه‌های مدیریت تاکستان‌ها مورد توجه قرار گرفته است.
صادق نادری، معاون بهبود تولیدات گیاهی سازمان جهاد کشاورزی آذربایجان شرقی، از برگزاری کارگاه‌های تخصصی مدیریت تاکستان در شهرستان‌های بناب، ملکان و بخش لیلان طی روزهای ۱۷ و ۱۸ آبان‌ماه خبر داد.
در این دوره‌ها، موضوعاتی از جمله تغذیه تاک‌ها پس از برداشت، تنظیم برنامه آبیاری، هرس اصولی، مدیریت آفات و بیماری‌ها، انتخاب ارقام مناسب و پیشگیری از خسارات سرمازدگی زمستانه مورد بررسی قرار گرفت.
این کارگاه‌ها با حضور کارشناسان، باغداران و متخصصان حوزه انگور برگزار شد و شرکت‌کنندگان علاوه بر آموزش مباحث نظری، در بازدیدهای میدانی از باغ‌های منطقه با روش‌های علمی نگهداری و مدیریت تاکستان در دوره خواب آشنا شدند.
نادری با تأکید بر اهمیت انتقال دانش فنی به بهره‌برداران، استفاده از روش‌های علمی باغداری را عاملی مؤثر در افزایش عملکرد، ارتقای کیفیت محصول، کاهش هزینه‌های تولید و تقویت جایگاه اقتصادی مناطق انگورخیز استان دانست.