سد تاریخی چؤوش گؤلی، واقع در حدود ۲۰ کیلومتری شمال اهر و در مسیر رودخانه دره‌شرشر، در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید.

احمد حمزه‌زاده، مدیرکل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی آذربایجان شرقی، با اعلام این خبر اظهار کرد: این سد سنگی در تنگه‌ای طبیعی و با استفاده از سنگ و ملات ساخته شده و در گذشته برای مهار آب‌های سطحی دامنه جنوبی کوهستان شیور مورد استفاده قرار می‌گرفته است.

به گفته وی، بخش قابل‌توجهی از سازه در طول زمان و بر اثر سیلاب تخریب شده و اکنون بقایای دیواره غربی آن قابل مشاهده است.

بررسی ساختار باقی‌مانده سد نشان می‌دهد که در بخش بیرونی آن از تخته‌سنگ‌هایی با ابعاد متفاوت استفاده شده و هسته داخلی سازه نیز از سنگ‌های نامنظم و ملات تشکیل شده است. ارتفاع بخش باقی‌مانده سد بر اساس شواهد موجود، حدود ۱۵ متر برآورد می‌شود.

حمزه‌زاده با اشاره به نزدیکی این اثر به قلعه شیور، احتمال ارتباط تاریخی و کارکردی میان این دو مجموعه را مطرح کرد و افزود: بقایای معماری موجود در محدوده قلعه و پیرامون سد، ضرورت بررسی دقیق‌تر این محوطه را نشان می‌دهد.

وی تأکید کرد که تعیین زمان دقیق ساخت سد و شناخت چگونگی بهره‌برداری از آن، به انجام مطالعات تکمیلی باستان‌شناسی نیاز دارد. همچنین سیلاب، انتقال گل‌ولای و حرکت سنگ‌ها در مسیر جریان آب، از عوامل اصلی آسیب‌دیدگی این سازه تاریخی به شمار می‌روند.

مدیرکل میراث‌فرهنگی آذربایجان شرقی، انجام مطالعات باستان‌شناسی و باستان‌سنجی و بررسی راهکارهای استحکام‌بخشی به پای سازه را از اقدامات ضروری برای حفاظت از این اثر دانست.

ثبت سد تاریخی چؤوش گؤلی در فهرست آثار ملی، بر اهمیت شناسایی و حفاظت از سازه‌های تاریخی آذربایجان شرقی تأکید دارد؛ آثاری که بررسی و مستندسازی آن‌ها می‌تواند اطلاعات ارزشمندی درباره شیوه‌های مدیریت منابع آب و پیشینه سکونت در منطقه در اختیار پژوهشگران قرار دهد.