پس از ماه‌ها اختلال و قطعی فرساینده اینترنت بین‌الملل، در روزهای اخیر نشانه‌هایی از اتصال دوباره دیده شد، اما این بازگشت به جای پایان نگرانی‌ها، آغاز وضعیتی مبهم و ناپایدار است؛ برزخی میان محدودیت و اتصال.

نخستین وجه این برزخ، سطح حقوقی و سیاستی است. از یک سو، شورای اطلاع‌رسانی دولت بر ضرورت آزادسازی اینترنت تأکید کرده، اما از سوی دیگر، موانع حقوقی و دستورات موقت نهادهای قضایی، پیامی متناقض به جامعه ارسال می‌کند. پرسش اساسی این است: آیا دسترسی به اینترنت یک «حق» است یا «امتیازی موقت»؟

دومین وجه، جنبه فنی و امنیتی است. پس از ماه‌ها محرومیت، بسیاری از دستگاه‌ها به‌روز نشده‌اند و در دوره گذار، بیش از همیشه در معرض حملات سایبری قرار می‌گیرند.

سومین چالش، اقتصاد فیلترشکن است. بسیاری از پلتفرم‌ها همچنان بدون ابزار عبور از فیلترینگ در دسترس نیستند و کاربر ناچار به صرف هزینه دوباره برای خرید فیلترشکن است؛ هزینه‌ای که فقط مالی نیست و وقت، انرژی و آرامش روانی را نیز مصرف می‌کند.

چهارمین بعد، زیست دوگانه میان پیام‌رسان‌های داخلی و خارجی است. مهاجرت کاربران به پیام‌رسان‌های خارجی دلایل فنی و ساختاری دارد؛ از سرعت پایین و اختلال‌های مداوم تا یک‌سویه بودن پلتفرم‌های داخلی. اما از سوی دیگر، بیم بازگشت قطعی دوباره و همچنین شکل‌گیری روابط کاری و خانوادگی در پیام‌رسان‌های ایرانی، بازگشت به فضای خارجی را دشوار کرده است.

نتیجه، سرگردانی میان دو فضا، اتلاف وقت برای روشن و خاموش کردن مداوم VPN و «خستگی دیجیتال» است. جامعه ایران امروز در برزخی دیجیتال ایستاده است؛ برزخی میان حق و محدودیت، اتصال و انسداد، داخل و خارج. شکستن این طلسم، نه فقط به اراده دولت، بلکه به شفافیت حقوقی و پذیرش اینترنت به عنوان یک حق بنیادین نیاز دارد.